Współrzędne:
53°21"57" N 018°25"22" E
| Chełmno | |||||
|
|||||
| Województwo | kujawsko-pomorskie | ||||
| Powiat | chełmiński | ||||
|
Gmina
- rodzaj |
Chełmno
miejska |
||||
| Prawa miejskie | 1233 (odnowione 1251) | ||||
| Burmistrz | Mariusz Arkadiusz Kędzierski | ||||
| Powierzchnia | 13,86 km | ||||
| Położenie | 53° 21"57""
N
18° 25"22"" E |
||||
| Wysokość | 75 m n.p.m. | ||||
|
Liczba mieszkańców
(
2004
)
- liczba ludności - gęstość |
20 583 1502,3 os./km |
||||
|
Strefa numeracyjna
(do 2005 ) |
56 | ||||
| Kod pocztowy | 86-200 | ||||
| Tablice rejestracyjne | CCH | ||||
|
TERC10
( TERYT ) |
6040604011 | ||||
| Miasta partnerskie |
Hann. Münden
|
||||
Położenie na mapie Polski
|
|||||
|
Urząd miejski
3
ul. Dworcowa 1
86-200 Chełmno tel. 56 677-17-32; faks 56 677-17-74 |
|||||
Galeria zdjęć w
Wikimedia Commons
|
|||||
| Strona internetowa miasta | |||||
Chełmno ( niem. Culm ) to miasto i gmina w województwie kujawsko-pomorskim , w powiecie chełmińskim w dolinie Dolnej Wisły , nad Wisłą i wpadającą do niej Frybą . W pobliżu most przez Wisłę na drodze międzynarodowej Cieszyn - Gdańsk . Historyczne centrum Chełmna leży na wysokiej skarpie odległej około 1,5 km od Wisły, pozostałe osiedla - głównie wielkopłytowe - na wschód i południe od niego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa toruńskiego .
Według danych z 2 stycznia 2006 2 , miasto miało 20 822 mieszkańców.
Spis treści |
Według danych z roku 2002 6 , Chełmno ma obszar 13,86 km , w tym:
Miasto stanowi 2,63% powierzchni powiatu .
Dane z 30 czerwca 2004 2 :
| Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
| populacja | 20 583 | 100 | 10 799 | 52,5 | 9784 | 47,5 |
| gęstość zaludnienia
(mieszk./km) |
1485,1 | 779,1 | 705,9 | |||
Według danych z roku 2002 6 , średni dochód na mieszkańca wynosił 1173,8 zł.
| Zobacz więcej w osobnych artykułach: historia Chełmna , diecezja chełmińska , prawo chełmińskie , ziemia chełmińska , Zakon krzyżacki . |
Często zupełnie bezpodstawnie przyjęte zapisy niosą fałszywe dane. Słowo Kulm nie jest brane z języka niemieckiego lecz starogermańskiego; naukowcy z Roskilde (zajmujący się środkami komunikacji analizują też oznakowanie i nazewnictwo starych dróg wodnych), konkretnie Anton Englert, archeolog VIKINGESKIBS MUSEET z Roskilde mówi, że nazwa "Kulm" wywodzi się jeszcze z czasów ( IX - XIIw .), kiedy to często odwiedzali południowe wybrzeże Bałtyku skandynawscy (czytaj: duńscy ) żeglarze i kupcy. Dotyczy to podobnych słów określających nazwy wzniesień jak Gollen , Revekol ( Rowokół ), Gellen (południowa część dla Hiddensee) i Kullen (szwedzki cypel północnego resunds). Staronordyckie kúla oznacza wzgórze lub wyróżniające się wzniesienie zauważalne na pozostałej części równiny. To znaczenie odpowiada również rozumieniu znanego dzieła Olsloer Skisprungberg Holmenkollen:
Podróże Wikingów również normalnie sięgały do starego portu pruskiego Truso. Obecność przybyszów z północy jest wszak dostatecznie szeroko zaznaczona zabytkami z dzisiejszych badań archeologicznych w okolicy starego Chełmna. To właśnie skandynawscy Germanie dali nazwę miejsca.
Patrz: http://www.allianz.pl/x_main.php?id_kategorii=669
Dwa miasta mają tu w ziemi chełmińskiej podobne nazwy. Chodzi o Chełmno i Chełmżę , ( niem. Kulm Kulmsee ). To podobieństwo nazwy dla Chełmży wynika z istnienia przejezdnej kiedyś drogi wodnej od Chełmna przez rzekę Browina aż do grodu nad jeziorem (niem. See ), aż do Chełmży ( Kulmsee ).
Ksiądz Stanisław Kujot zapisał że: [...]... Lud okoliczny przerobił nazwę Culmsee na Chełmżę . Zastanawiająca jest ta zbieżność ale podobnie po polsku brzmi przeróbka Culm na "Chełmno". Trzeba zatem pogodzić się z dwoma podobnymi nazwami, wszak to ziemia chełmińska.
Chełmno już od wczesnego średniowiecza było strategicznym grodem , co potwierdziło odkrycie pozostałości bazyliki romańskiej z XI wieku oraz grodziska i cmentarzyska w pobliskim Kałdusie . W XI-XII w. Chełmno pełniło funkcję grodu kasztelańskiego. Miasto to w 1228 Zakon Krzyżacki wybrał na stolicę ziemi chełmińskiej , w latach 1230-1250 było głównym miastem zakonu i siedzibą I Komturii ), a 1236 - 1251 siedzibą diecezji chełmińskiej . 28 XII 1233 roku otrzymało prawa miejskie (odnowione po pożarze w 1251 ), które stały się wzorem dla lokacji około 200 miast wschodniopomorskich i mazowieckich. W tym czasie miasto nosiło także niemiecką nazwę Kulm ( łac. Culm ). Odtąd rozpoczął się największy rozwój miasta, które wstąpiło do Hanzy , jednak nie zyskało tak dużego znaczenia jak planowano i wkrótce zostało prześcignięte przez Toruń . Od 1466 na mocy pokoju toruńskiego miasto pozostało w granicach Prus Królewskich . Od 1473 i ponownie, reaktywowane po upadku, od 1692 , działała tutaj Akademia Chełmińska , szkoła średnia, która współpracowała z Akademią Krakowską . W XVIII wieku Chełmno podupadło, w 1772 dostało się do zaboru pruskiego. Od 1806 w Księstwie Warszawskim, 1815 w Prusach (Wlk. Ks. Poznańskie), 1817 w Prusach Zach.
Chełmno jest wyjątkowo bogate w zabytki, zachowało się tutaj pięć (spośród siedmiu niegdyś istniejących) gotyckich kościołów, prawie nienaruszony średniowieczny układ urbanistyczny oraz prawie cały obwód murów miejskich, renesansowy ratusz, a także wiele kamienic z XVIII-XIX w.
Układ urbanistyczny pochodzi prawdopodobnie z czasu drugiej lokacji, po r. 1251 .
W Kulm (pruska nazwa miasta) mieszkał wraz ze swą matką do 12 roku życia Max Stirner , wybitny filozof niemiecki
W Chełmnie zmarła Magdalena Mortęska ( 1554 - 1631 ), benedyktynka, ksieni tutejszego klasztoru i reformatorka zakonu benedyktynów, a także autorka dzieł religijnych.
Swoją klinikę w Chełmnie miał Ludwik Rydygier ( 1850 - 1920 ) - chirurg, który przeprowadził tutaj pierwszą na świecie operację resekcji żołądka i udoskonalił wiele narzędzi chirurgicznych.
Chełmno , Kijewo Królewskie , Stolno , Świecie
Gdańsk Tczew Grudziądz Świecie Chełmno Bydgoszcz Solec Kujawski Toruń Ciechocinek Nieszawa Dobrzyń nad Wisłą Włocławek Płock Wyszogród Zakroczym Łomianki Warszawa Karczew Góra Kalwaria Kozienice Puławy Annopol Sandomierz Połaniec
Kategorie : Powiat chełmiński Miasta Polski Ziemia chełmińska Historia Niemiec
